Peygamber Efendimiz (ﷺ) Ramazan ayının son on gününü neden mescidde geçirdi?
Birincisi, kendini tamamen Cenab-ı Hakk’a ibadete ve Rabbiyle iletişime adamak için, ikincisi Kadir Gecesini yakalamak için.
Bu gece, Cenab-ı Hakk’ın Kur’an’da bir surenin tamamını indirdiği gecedir. Onu tarif ederken buyurur ki:
لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ
تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ
سَلَامٌ هِيَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ
“Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır. O gece melekler ve ruh, rablerinin izniyle her bir iş için iner dururlar. O gece tan yeri ağarıncaya kadar esenlik doludur.”
Kur’an-ı Kerim, Kadir, 97:3-5.
Her şeyi bilen Yaradan, zaman da dahil olmak üzere bazı şeylere kesinlikle diğerlerinden daha fazla değer vermiştir. On iki ay içerisinden Ramazan ayını seçip şereflendirdi. Bu ayın özellikle son on gününü ayırdı. Ve bu on gün ve geceden özellikle Kadir Gecesini zikretmiştir.
Yüce Allah bu geceyi bin aydan daha hayırlı kıldı. İnsanlar için bir rehber ve tüm dünyalar için bir rahmet kaynağı olan kutsal kitabı Kur’an’ı indirmesi için onu seçti.
Yüce Allah Kuran’da buyurur:
إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ ۚ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ
فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ
«Biz onu mübarek bir gecede indirdik; biz daima uyarmaktayız. O gecede bizim katımızdan bir emirle hüküm ve hikmet konusu olan bütün işler ayrılır.”
Kur’an-ı Kerim, Duhân, 44:3-4.
Yani Kadir Gecesinde.
Ne kadar güzel ve heybetli bir gecedir, onda ne kadar lütuf vardır!
Cenâb-ı Hak bin aydan daha hayırlı olduğunu bildiriyor -ki bin ay otuz bin geceden fazla olur. Yani, lütfuyla, sevabıyla, rahmetiyle, Allah’ın duaları kabul etmesiyle, nimetlerini insanlara dağıtmasıyla bu gece, Kadir Gecesi’nin bulunmadığı diğer otuzbin geceden daha hayırlı ve daha büyüktür.
Ayrıca Kuran’da bu gece meleklerin indiği ve yeryüzündeki çakıl taşları kadar meleklerin olduğu söyleniyor. Melekler bereketin indiği zamanda inerler. İnsanların Kur’an okudukları, bir araya toplanıp Allah’a dua ettikleri, O’nun dinini öğrendikleri anlarda inerler.
Kur’an-ı Kerim’de Kadir Gecesi’nin sabaha kadar süren bir «esenlik», huzur ve sükûnet zamanı olduğu da belirtilmektedir. «Esenlik», onda yalnızca hayır bulunan, hiçbir kötülüğün bulunmadığı anlamına gelir. Cenab-ı Hak da bu geceyi mübarek olarak adlandırıyor.
Kadir Gecesi’nde kişinin bir yıl boyunca kaderi, gelecek yılın aynı gecesinin başlangıcına kadar önceden belirlenir ve kaydedilir. Genel kader, göklerin ve yerin yaratılışından 50 bin yıl önce Lehfu-l-mahfuz’da yazılı iken, bu senenin kaderi budur.
Peygamber Efendimiz (ﷺ) Kadir Gecesi hakkında şöyle buyurmuştur:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : « مَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا ، غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
«Kim Kadir gecesini ibadetle ve namazıyla imanla ve ümitle geçirirse geçmiş günahları bağışlanır.»
Buhari (1901).
Yani bir kimse, Kadir Gecesi’nde samimi olarak Allah’a ibadet ederse, Allah’ın bu geceyi lütuf ve ayırd ettiğine inanıp O’na tevekkül ederse, geçmiş günahları bağışlanır.
Kim bir gecede günahlarının ağırlığından kurtulmak, Allah’a ihlasla ibadet etmek istemez ki?
Bu nedenle Kadir Gecesini özel bir titizlikle aramakta fayda var. Ramazan ayının son on gecesine, özellikle de tekli gecelerine dikkat etmeliyiz, çünkü bu gecelere denk gelme ihtimali vardır. Bu geceler ibadete, Allah’ı anmaya (zikir) ve O’na duaya ayrılmalıdır. Bu gecenin sevabını ve lütfunu arayın. Öncelikle farz namazlarınıza özellikle dikkat edin ve bu dönemde onları en güzel şekilde kılın. Secdelerinizi uzatın. Secde sırasında Allah’tan hem bu dünyanın hem de ebedi dünyanın bereketini dileyin, çünkü o sırada insan O’na en yakın konumdadır.
Ramazan ayının son on gün ve gecesinde haram ve kötülüklerden uzak durun. Anlaşmazlıkları, kırgınlıkları ve hesaplaşmaları önlemek için başkalarıyla çatışmaya girmemeye çalışın. Elbette bu her zaman yapılmalıdır, ancak bu zamanda aşırı özen gösterilmelidir. Duygularınızın mantığınızın önüne geçmesine izin vermeyin, çünkü tartışmalar kişiyi Kadir Gecesinin nimetlerinden yararlanma fırsatından mahrum bırakabilir.
Bir defasında Peygamber Efendimiz (ﷺ) Kadir Gecesi’nin hangi gece geleceğini insanlara anlatmak istediğinde Allah bu bilgiyi ondan sakladığı için bunu yapamadı.
Böyle bir şey neden meydana geldi?
Çünkü o sırada orada birbiriyle tartışan iki kişi vardı. Onların nasıl tartıştıklarını gören Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle dedi:
عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ : خَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُخْبِرَنَا بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، فَتَلَاحَى رَجُلَانِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَقَالَ : « خَرَجْتُ لِأُخْبِرَكُمْ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، فَتَلَاحَى فُلَانٌ وَفُلَانٌ فَرُفِعَتْ،
“Size Kadir gecesi hakkında bilgi vermeye çıkmıştım, ama iki mümin tartıştığı için Allah bu bilgiyi benden aldı.”
وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ
“Belki de hangi gece olduğunu bilmemeniz sizin için daha hayırlı olur”
Buhari tarafından rivayet edilmiştir, 2023.
Kadir Gecesinin sevaplarına ve faziletlerine kavuşmak için hem erkek hem de kadınların ellerinden gelen gayreti göstermeleri gerekmektedir. Bir kadın, doğum sonrası kanama ya da hayız halinde olsa ve bu dönemde namaz kılmasına izin verilmese bile, Allah’ı anabilir, Kur’an’a dokunmadan okuyabilir ve dualarla Yüce Allah’a yönelebilir.
Ramazan ayının son on gecesinden hangisinin Kadir Gecesi olarak kabul edildiği konusunda İslam alimlerinin farklı görüşleri bulunmaktadır. Ancak hangi gecenin Kadir Gecesi olacağını önceden bilmek imkânsızdır diyebiliriz. Bunu ancak başladıktan sonra belirli işaretlere dayanarak anlayabileceğiz.
İnsanların birkaç yıl önceden Kadir Gecesi’nin kesin tarihini gösteren takvimler düzenlemeye başlaması hiç doğru değil. Son zamanlarda internette, insanların birbirlerine, sözde birinin rüyada gördüğüne dayanarak, o gecenin tam saatini belirten mektupları önceden göndermeye başlaması yönünde bir eğilim var.
Ancak İslam dini rüyalara değil, Kur’an ve Sünnete dayanmaktadır. İbn Öme’in aktarardığına göre, insanlar Peygamber Efendimiz (ﷺ)’e gelip rüyalarında Kadir Gecesi’ni gördüklerini anlatmaya başlamışlar. Kimi onu son on gecede gördüğünü söylemiş, kimi son yedi gecede, bir başkası ise Kadir Gecesinin kesin başlangıç tarihini yani 27. geceyi söylemiş. Ancak Hz. Peygamber (sallalahu aleyhi ve sellem) bunu doğrulamamasına rağmen şöyle dedi:
عَنْ سَالِمٍ ، عَنْ أَبِيهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ : رَأَى رَجُلٌ أَنَّ لَيْلَةَ الْقَدْرِ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : « أَرَى رُؤْيَاكُمْ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ
فَمَنْ كَانَ مُتَحَرِّيَهَا فَلْيَتَحَرَّهَا مِنَ الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ
“Rüyalarınızın son on gecede birleştiğini görüyorum.”
مَنْ كَانَ مُلْتَمِسًا، فَلْيَلْتَمِسْهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ
«Kim Kadir Gecesini dilerse onu son on gecede arasın.»
Buhari (1158), Müslim (1165), Ahmad (5534).
İnsanların en hayırlısı olan Peygamber Efendimiz (ﷺ) ve ashabından bile Kadir Gecesi’nin kesin tarihine dair bilgi gizlenmişse, bizim bu sırrı bilmemizi nasıl beklersiniz? Kesin olarak hangi gecenin Kadir Gecesi olacağını asla bilemeyiz.
Yüce Allah’ın bu tarihi bizden saklaması tesadüf değildir. Bu O’nun bizim için hikmeti ve imtihanıdır. Sadece bir geceyi ibadete adamamalı, aynı zamanda bu büyük mükâfata kavuşma ümidiyle on gece boyunca bu yolda gayretle yürümeliyiz.
Eğer on gecenin tamamını ibadetle geçirirsek o zaman Allah’ın izniyle bu gecelerden birinde mutlaka Kadir Gecesini yakalarız. Ne yazık ki günümüzde pek çok insan sadece 27. geceye dikkat edip, geri kalan geceleri gereken özeni göstermeden bırakıyor ki bu onlar için büyük bir kayıp.
Kadir Gecesi tarihinin her yıl değiştiğini unutmamak gerekiyor. Bu, Peygamber Efendimiz’in hadislerinden debildiğimiz gibi, bir yıl 23. geceye, diğerinde – Ramazan ayının 27. ve hatta 26. gecesine düşebileceği anlamına gelir.
Bu hadis-i şerifte, Peygamber Efendimiz ﷺ zamanında Kadir Gecesinin bir defa 21. gecede, bir defa 23. gecede ve bir defa da 27. gecede olduğu bildirilmektedir. Bu nedenle Peygamber Efendimiz (sallalahu aleyhi ve sellem) şöyle buyuruyor: «Onu son on gecede arayın.» Ama eğer zayıflık gösterdiyseniz, en azından son yedi geceyi kaçırmayın, çünkü Peygamber Efendimiz aleyhisselam, Kadir Gecesinin Ramazan’ın son yedi gecesinde olabileceğini söyledi.
Ve bu gecelerde Mümin mümkün olduğu kadar Allah’a dua etmelidir. Ve en hayırlı dua, Peygamber Efendimiz aleyhisselam’ın karısı Aişe’ye Allah ondan razı olsun öğrettiği duadır.
عَنْ عَائِشَةَ ، أَنَّهَا قَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ إِنْ وَافَقْتُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ مَا أَدْعُو ؟ قَالَ : « تَقُولِينَ : اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي
“Bir gün ona şöyle sordu: “Kadir gecesine yetişirsem hangi duayı okumalıyım ey Allah’ın Resulü?” O da şu cevabı verdi: “De ki, Allahım, sen çok bağışlayıcısın, çok merhametlisin; affetmeyi seversin ve merhamet edersin, beni bağışla ve bana merhamet et.”
Tirmizi (3513), İbn Mace (3850), Ahmad (25384, 25495, 25497, 25741).
Kulağa kısa gibi gelen ama derin anlamlar içeren bir dua çünkü tüm hayırları bünyesinde barındırıyor. Eğer Allah bize bağışlama ve ferahlık verirse, eğer bize merhamet ederse ve bizi kötülüklerden korursa, o zaman ihtiyacımız olan herşeye kavuşmuş oluruz.
Kadir Gecesi’nde böyle bir dua ile Allah’a yönelmemizin emrolunması da tesadüf değildir. Çünkü yılın kaderi bu gecede yazılır.
Allah onun duasını işitip gelecek seneye kadar ona refah bahşederse insan mutluluk bulamaz mı? Aişe (Allah ondan razı olsun) şöyle dedi: «Eğer Kadir Gecesinin hangi gece geleceğini bilseydim, Allah’tan tek isteğim mağfiret, rahmet ve esenlik olurdu.»
Elbette herkes Kadir Gecesinin hangi gece olduğunu bilmek ister. Güvenilir efsanelerde bu gecenin bazı işaretleri vardır.
Kadir Gecesinin en önemli belirtisi, sabahleyin güneşin ışınsız doğması, yani aya benzemesidir.
İkinci belirti ise bu gecede o kadar çok melek iner ki, yeryüzündeki çakıl taşlarından bile çok.
Üçüncü belirti ise bu gecenin açık ve aydınlık olmasıdır.
Dördüncü işaret, bu gecenin ne sıcak ne de soğuk olmasıdır.
Beşinci işaret, bu gece meteor düşmemesidir.
Bazı insanlar Kadir Gecesi’nin alametlerinden birinin bu gecede rüzgar ve yağmurun olmaması olduğuna inanıyor. Ancak bu belirtinin yeterli temeli yoktur ve buna güvenemeyiz
Ayrıca Hz.Muhammed aleyhisselam’dan güvenilir bir şekilde aktrıldığına göre bir gün Kadir Gecesi sabaha yakın yağmur yağmış.
İnsanların bahsettiği pek çok işaretin arasında hiçbir temeli olmayanlar da var. Mesela bu gece deniz suyunun tazelendiğini veya ağaçların dallarını eğdiğini söylerler. Ayrıca karanlık yerlerde ışıkların belirdiği veya camilerde meleklerin insanları selamladığı ve insanların onları duyabildiği de iddia edilmektedir.
Bu gecelerde köpeklerin havlamadığını, eşeklerin anırmadığını duyabilirsiniz. Ancak İslam’da bu ifadelere dair güvenilir bir delil yoktur, bu nedenle bunlara inanmamalısınız.
Ve eğer Kadir Gecesi’ni ibadetle geçirmişseniz, bu gecenin işaretlerini görmeseniz bile, bu, bu gecenin faydalarını kaybettiğiniz anlamına gelmez. Bu şansı değerlendirip, bu gecenin fayda ve sevaplarına kavuşmak için, bu mübarek geceyi aramak için bütün kalbiyle çaba harcamak gerekir. Bu gece başarıya ulaşan mutludur. O gece karşılığını alamayan ise büyük bir acı yaşar. En güzel günler ve geceler geçti ve o, günahlara ve dikkatsizliğe saplanmış, fantezilerine ve hayallerine aldanmış olanlar arasında kalmıştır.
Kapıdan kovulanın vay haline! Bu ne büyük bir zarar ve büyük bir kayıptır! Ve böyle bir kişi acınacak haldedir.
Peygamber Efendimiz (sallalahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur::
عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ : دَخَلَ رَمَضَانُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : « إِنَّ هَذَا الشَّهْرَ قَدْ حَضَرَكُمْ،
“Sizin ayınız geldi…”
وَفِيهِ لَيْلَةٌ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ
“Ve onda bin aydan daha hayırlı bir gece vardır…”
مَنْ حُرِمَهَا فَقَدْ حُرِمَ الْخَيْرَ كُلَّهُ
“Kim onu mahrum ederse, bütün hayırlardan mahrum kalmış olur…”
وَلَا يُحْرَمُ خَيْرَهَا إِلَّا مَحْرُومٌ «.
“… yalnızca mahrum olanlar faydadan mahrum kalır.”
Hadis rivayeten İbn Mace, 1644.
